20. ΑΝΤΟΥΑΝ ΛΟΡΕΝ ΛΑΒΟΥΑΖΙΕ

Aντουάν Λορεν λαβουαζιε - Antoine Laurent de Lavoisier (1743 - 1794)

Ἀποτελεῖ μαζὶ μὲ τὸν Νεύτωνα, τὸν Μάξγουελ καὶ τὸν 'Αἰνστάιν, ἕναν ἀπὸ τοὺς τέσσερις κορυφαίους θεμελιωτὲς τῆς σύγχρονης ἐπιστήμης. Γεννήθηκε στὸ Παρίσι σὲ μία εὔπορη οἰκογένεια. Ἤδη κατὰ τὴ διάρκεια τῶν νομικῶν σπουδῶν του ποὺ ὁλοκληρώθηκαν τὸ 1763 ἔδειξε ἐνδιαφέρον γιὰ τὶς φυσικὲς ἐπιστῆμες. Παρακολουθοῦσε πανεπιστημιακὲς διαλέξεις γιὰ Χημεία καὶ συμμετεῖχε σὲ βοτανολογικὲς καὶ γεωλογικὲς ἐξερευνήσεις. Στὶς ἑπόμενες 3 δεκαετίες ἀσχολήθηκε μὲ πολλὰ καὶ διαφορετικὰ θέματα καὶ ἔγραψε διατριβὲς γιὰ τεχνικά, ὀρυκτολογικά, γεωλογικὰ καὶ μετεωρολογικὰ προβλήματα. 

Ἡ «χημικὴ ἐπανάσταση» ποὺ εἰσήγαγαν ὁ Λαβουαζιὲ καὶ οἱ συνεργάτες τοῦ διέλυσαν τὴν ἀσαφῆ ἀριστοτέλεια ἀντίληψη περὶ τῶν τεσσάρων θεμελιωδῶν «στοιχείων», Γής, νεροῦ, ἀέρα καὶ φωτιᾶς. Οἱ χημικοὶ διαπίστωσαν ὅτι νερὸ καὶ ἀέρας εἶναι ἀντίστοιχα ἕνωση καὶ μίγμα  γνωστῶν χημικῶν στοιχείων καὶ ἡ Γῆ εἶναι ἐπίσης φυσικὴ καὶ χημικὴ ἕνωση διαφόρων θεμελιωδῶν στοιχείων ποὺ διαχωρίζονταν σταδιακὰ σὲ ὑψηλὲς θερμοκρασίες. 

Μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες καὶ γνωστότερες ἐπιτυχίες τοῦ Λαβουαζιὲ ἦταν οἱ ἐργασίες του γιὰ τὴν καύση, κατὰ τὴ μελέτη τῆς ὁποίας ἔδωσε τὸ ὄνομα στὸ ὀξυγόνο ποὺ εἶχε ἤδη ἀνακαλύψει ὁ 'Ἀγγλος Πρήστλυ. Ἔτσι κατέρριψε ὁ Λαβουαζιὲ τὴν ἀντίληψη γιὰ τὴν ὕπαρξη τοῦ ἀριστοτέλειου θεμελιώδους στοιχείου, τῆς φωτιᾶς καὶ τὴ μεταγενέστερη θεωρία, γιὰ τὸ «φλογιστόν», τοῦ ὁποίου ἡ ὕπαρξη στὰ σώματα προκαλοῦσε δῆθεν τὴν καύση. Ἡ τελικὴ ἐξήγηση τοῦ φαινομένου τῆς φωτιᾶς ἔγινε ὅμως τὸ 19ο αἰῶνα μὲ τὴ θερμοδυναμικὴ καὶ κινητικὴ θεωρία. Ὁ Λαβουαζιὲ ἀνήγαγε τὴ διεργασία καύσης σὲ πρόσληψη ὀξυγόνου. Στὸ κύριο ἔργο τοῦ «Traite elementaire de chimie» ποὺ κυκλοφόρησε τὸ 1786 παρουσίασε μία θεωρία γιὰ ἐξήγηση τῶν χημικῶν ἑνώσεων καὶ περιέγραψε τὴν ἀναγκαιότητα γιὰ μία νέα χημικὴ ὁρολογία. 

Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς γαλλικῆς ἐπαναστάσεως ἐνεπλάκη ὁ μεγάλος αὐτὸς ἐρευνητὴς σὲ ἀντιδικίες γιὰ τὴ λειτουργία καὶ τὸ ρόλο τῆς Ἀκαδημίας. Μὲ ἀφορμὴ τὴν παλαιότερη συμμετοχή του σὲ ἕνα σῶμα φοροεισπρακτόρων ποὺ ἦταν διαβόητο γιὰ διαφθορὰ καὶ ἐκβιασμούς, συκοφαντήθηκε στὰ χρόνια της τρομοκρατίας τοῦ Ροβεσπιέρου καὶ ἐκτελέστηκε. Ὁ Μαθηματικὸς Λαγκρὰνζ σχολίασε σοκαρισμένος τὴν εἴδηση τῆς ἐκτέλεσης τοῦ Λαβουαζιὲ μὲ τὰ λόγια: «Χρειάστηκε λιγότερο ἀπὸ ἕνα λεπτὸ γιὰ νὰ κοπεῖ αὐτὸ τὸ σπάνιο κεφάλι, ἀλλὰ καὶ ἑκατὸ χρόνια νὰ περάσουν δὲν θὰ γεννηθεῖ ἄλλο ἀντάξιό του»